Hội An đề xuất đưa nguyên khối tàu cổ 600 năm tuổi về bảo tàng

Vì sao không thể chỉ “đào lên rồi đặt trong bảo tàng”?

Gỗ nằm lâu trong môi trường ngập nước đã mất một phần cấu trúc tự nhiên và chứa nhiều muối. Nếu để khô nhanh sau khi khai quật, gỗ có thể co rút, nứt, biến dạng hoặc phân rã. Vì vậy, di dời nguyên khối chỉ là một phần của công việc; kiểm soát độ ẩm, khử muối và gia cố vật liệu mới quyết định khả năng bảo tồn dài hạn.

Kế hoạch cũng phải ghi chép chính xác vị trí từng cấu kiện, lớp trầm tích và hiện vật liên quan. Những dữ liệu này có thể giúp các nhà khảo cổ xác định kỹ thuật đóng tàu, tuyến thương mại và vai trò của Hội An trong mạng lưới hàng hải khu vực.

Điều đã biết và điều còn chưa chắc chắn

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đồng ý về nguyên tắc với hướng khai quật khẩn cấp, theo các bản tin dẫn hồ sơ của cơ quan chuyên môn. Tuy vậy, đề xuất kinh phí, lịch thi công và phương án di dời vẫn cần quyết định cuối cùng của thành phố Đà Nẵng.

Niên đại thế kỷ 14–16 hiện là đánh giá sơ bộ. Việc định tuổi chính xác cần kết quả khảo cổ, phân tích gỗ và các hiện vật đi kèm. Cũng chưa thể kết luận đây là tàu buôn nào, xuất xứ ở đâu hoặc chở hàng gì.

Hội An từng là thương cảng quan trọng và đã có nhiều nghiên cứu về di sản khảo cổ, trong đó có các tàu đắm ngoài khơi Cù Lao Chàm. Con tàu mới có thể bổ sung một lớp bằng chứng đáng kể, nhưng giá trị khoa học sẽ phụ thuộc vào việc bảo vệ hiện trường và công bố kết quả minh bạch sau khai quật.