Lỗ thủng tầng ozone trên Nam Cực năm 2026 xếp thứ bảy về diện tích trong 48 năm quan trắc, chủ yếu do xoáy cực mạnh bất thường. Tuy vậy, các nhà khoa học của NOAA và NASA cho biết xu hướng phục hồi dài hạn của tầng ozone vẫn chưa chệch hướng.

Từ ngày 7/9 đến 13/10, giai đoạn suy giảm ozone mạnh nhất trong mùa, diện tích trung bình của vùng lỗ thủng đạt khoảng 25 triệu km². Ngày 18/9, diện tích một ngày đạt đỉnh 27,1 triệu km², tương đương khoảng 90% kỷ lục quan sát năm 2000.

Vì sao lỗ thủng lớn hơn trong năm nay?

Xoáy cực Nam Cực là một vòng gió mạnh giữ không khí rất lạnh quanh lục địa. Nhiệt độ thấp tạo điều kiện hình thành mây tầng bình lưu, nơi chlorine và bromine từ các hợp chất do con người tạo ra có thể phá hủy ozone.

Trong tháng 8 và tháng 9, các hệ thống thời tiết quy mô hành tinh vốn thường làm suy yếu xoáy cực hoạt động yếu hơn. Vùng gió mạnh vì thế mở rộng và kéo dài mùa suy giảm ozone.

Số liệu từ khí cầu, thiết bị mặt đất và vệ tinh cho thấy nồng độ ozone trên Nam Cực chạm mức thấp nhất năm là 105 đơn vị Dobson ngày 17/10. Con số này vẫn cao hơn mức thấp kỷ lục 92 đơn vị Dobson ghi nhận năm 2006.

Lớn không đồng nghĩa phục hồi thất bại

Kích thước của lỗ thủng thay đổi mạnh theo thời tiết từng năm. Vì vậy, một mùa lớn không tự động đảo ngược xu hướng dài hạn.

NOAA và NASA ước tính lỗ thủng năm nay có thể còn lớn hơn khoảng 3,5 triệu km² nếu nồng độ các chất phá hủy ozone vẫn cao như mức đỉnh năm 2000. Lượng chlorine trong tầng bình lưu Nam Cực có nguồn gốc từ các chất này đã giảm khoảng một phần ba so với mức của thập niên 1980.

Nghị định thư Montreal năm 1987 yêu cầu các quốc gia loại bỏ dần chlorofluorocarbon và nhiều hợp chất làm suy yếu tầng ozone. Các chất cũ vẫn tồn tại hàng chục năm trong khí quyển hoặc thoát ra từ tủ lạnh, máy điều hòa, vật liệu cách nhiệt và bãi rác.

Với tốc độ hiện tại, giới khoa học ước tính lỗ thủng ozone Nam Cực có thể phục hồi vào thập niên 2070.

Ozone trên cao khác ozone sát mặt đất

Tầng ozone trong tầng bình lưu giúp chắn bức xạ cực tím có hại, nên sự suy giảm tại Nam Cực là vấn đề bảo vệ sức khỏe và hệ sinh thái. Ozone gần mặt đất lại là chất ô nhiễm có thể gây hại cho hô hấp.

Sự khác biệt này quan trọng khi đọc các cảnh báo chất lượng không khí: nồng độ ozone cao gần mặt đất không có nghĩa tầng ozone bảo vệ Trái Đất đã dày hơn.

Các nhà khoa học tiếp tục kết hợp vệ tinh NASA, vệ tinh NOAA và khí cầu mang thiết bị ozonesonde tại Nam Cực để theo dõi cả diện tích lẫn độ sâu của lỗ thủng. Chuỗi đo dài hạn giúp phân biệt dao động thời tiết ngắn hạn với tiến trình phục hồi nhiều thập niên.

Tác giả

Về người viết

Cộng đồng

Bình luận

Người dùngĐang kiểm tra phiên đăng nhập…

Cuộn đến đây để tải thảo luận.