Anh chàng lực lưỡng đen sạm. Thứ da đen này không phải của nông dân mà đen nước như những người ở các hầm than, lò than hay mỏ than thì đúng hơn. Anh ta đẩy xe lần đầu tiên đi qua đường từ phía xa lộ xuống. Đó là một xe ba bánh chở đầy mía. Các cây mía dài thườn thượt cả ngọn tới hai mét chất nằm đầy dưới sàn, để ló đầu đuôi ra trước và sau xe. Còn hai bên thành xe, mỗi bên anh ta cột một dãy đứng thẳng độ mười cây mía cao nghệu. Vì thế, người ta đã nhận thấy chiếc xe chở mía ngay từ xa. Anh ta thường tấp vào trước hàng ba của căn nhà to nhất xóm. Chỗ đó rộng rãi nên các xe hàng rong hay đậu lại, đủ chỗ cho khách bu lại một nhóm đông mà vẫn còn chỗ cho lưu thông, không ngáng đường đi. 

Thường ngày Tết mới thấy bán mía nguyên cây để người ta cúng và vào Vu lan, mía bán thành khúc nhưng năm nay, sau mấy tháng mát mẻ đặc biệt, Saigon bắt đầu vào thời tiết nắng nóng của cuối mùa khô. Nhiệt độ cao nhất từ 35 đến 37 độ C. Vì thế không những chỉ có các xe nước mía, nước sâm… đắt hàng như tôm tươi mà xuất hiện đây đó mía bán nguyên cây bày trên lề đường và cả bán rong thu hút lắm người ghé vào mua ăn chơi để giải khát.

Đây là loại ăn tươi nên thân mía tròn căng, mập mạp, khác ở các xe nước mía, thân nhỏ hơn rất nhiều thuộc loại mía đường, mía bắp.

Bà chủ nhà mở cửa hỏi:

– Mía này bao nhiêu một cây?

– Ba mươi ngàn. Mía ngọt lắm. 

Bây giờ mía nhập cảng rất nhiều giống từ các nước Thái, Đài loan, Ấn độ…. Vì thế các nhà khoa học đặt tên theo ký hiệu số nhưng ngày xưa ít loại nên người dân đặt tên: Mía cồn to bằng chén ăn cơm nay không còn nữa vì cồn đã lở xuống sông Tiền hết còn đâu. Mía bầu mềm dòn và nhiều nước, mía cò các, mía tây vàng ngà, mía Huê kỳ, mía đường chèo… hoặc đơn giản gọi theo màu sắc của vỏ. Mía tím hay mía đỏ là mía ăn và mía trắng hay mía vàng để ép nước.

Thế nhưng trên chiếc xe ba bánh này, phần lớn là mía vàng, chỉ có một bó mía vỏ tím dựng đứng làm tôi nhớ đến loại mía thơm dịu ngày nay không thấy nữa.

Thơm dịu là tiếng miền Nam gọi giống mía thân to nâu đỏ, ruột vàng sậm, mát mềm và thanh thanh. Nếu gặp cây hơi cứng một chút như mía già trồng lâu thì lại ngọt thơm đặc biệt, ăn nhiều mấy vẫn không bị rát miệng. Nghe tên đã biết ngon thế nào rồi. Đây không phải là loại mía trồng đại trà. Lúc trước các gia đình thường cũng chỉ trồng một, hai bụi trong vườn để ăn chơi mà thôi.

Xưa kia, trẻ em sống ở vùng quê hẻo lánh có nhiều nơi đến hàng vài ba tháng, chỉ có một chiếc xuồng bán bánh ú bánh tét bơi đến. Cơm ăn với ba khía càng cua và mấy cái trứng trích lượm ngoài đồng hoang vu. Như vùng Cồn Tiên và cả vùng Lai Vung ngày trước chỉ có vài căn nhà tranh trong lau sậy. Vùng Lai Vung ngày trước có một đồn lính do người Việt cai quản với ba người lính rời rạc giống như vùng Đồng Tháp Mười toàn ma cỏ, nên nhà nào trồng mía mới có thức ăn hơi cho trẻ.

Đặc biệt có nhà trồng vài bụi mía lau. Loại mía này khô cứng và to gấp đôi cọng lau sậy nhưng thật thơm ngọt và bổ. Lũ trẻ chờ khi nào cây mía nhô thân lên cao chừng một thước thì lấy dao phay ra đốn đem vào ăn chơi. Khi không có mía, chúng đành xách rổ đi bắt cá lia thia đồng chơi với nhau cho đỡ buồn. Có đứa còn chạy ra bãi cồn bẻ lau sậy nhai mà cứ ngỡ đó là mía lau chứ làm gì có mía thơm dịu mà ăn…

Một chị hỏi:

– Mía này anh lấy ở đâu vậy. 

Anh ta trả lời cộc lốc:

– Người ta đem đến giao tận nhà.

Xe mía bán rong làm gì ai chở đến tận nhà ngoại trừ nhà là vựa mía. Mà có vựa mía thì anh ta đâu chở xe ba gác đi bán lẻ từng cây như vầy.

Chẳng người bán nào muốn tiết lộ nơi lấy hàng gốc cả. Người mua sẽ biết anh ta ăn lời bao nhiêu. Hoặc may ra có ai muốn mua mía về bán lẻ, anh ta sẽ độc quyền bỏ mối ăn hoa hồng chút đỉnh chăng. Thật ra bây giờ việc mua bán rất dễ dàng. Cứ lên mạng mua bán hàng hóa gì gõ lên mấy chữ là hiện ra đầy đủ chủng loại, giá cả… không cần qua trung gian.

Miền Nam có nhiều vùng mía mênh mông: Tân Châu, Cần Thơ… nhưng nơi trồng gần nhất tiêu thụ nhiều ở thành phố là mía từ Bình Chánh, Tây Ninh. Vùng khô hạn thích hợp trồng mía vì mía sẽ ngọt hơn trồng ở chỗ vùng trũng nước nhiều. Saigon nóng quanh năm, chỗ nào cũng có xe nước mía nên vựa mía mở ra khắp nơi ở quận 6, Bình Tân, Gò Vấp… Có điều sang mùa mưa, nước mía nhạt, không thơm và ngọt sắc như mùa khô.

Hồi đó, trước cửa rạp hát hay rạp xi nê, thường có các em bé hay cô gái mặc áo bà ba bán mía ghim đặt trên các mâm nhôm nhỏ cắp nách hay đội trên đầu. Que tre ngắn được vót tõe ra nhiều nhánh, mỗi đầu ghim một khẩu mía nhỏ nhìn như bông hoa. Buổi tối thời tiết mát mẻ là lúc các xe mía hấp xuất hiện. Trên xe đặt chiếc nồi to trên bếp. Khi có khách hỏi mua, người bán mở nắp nồi, khói bốc lên cùng mùi mía tỏa ra ngào ngạt. Nhai khẩu mía hấp, nước mía tứa ra vừa nóng vừa ngọt và thơm phưng phức. Món này mất tích từ lâu, nay lại thấy xuất hiện đâu đó.

Đúng là bây giờ mía ghim không còn nữa, mía hấp rất hiếm. Trong rạp xi nê là bắp rang và coca, trước rạp hát là đủ loại nước ngọt đóng chai, đóng lon ướp lạnh và kẹo cao su. Buổi tối chỉ còn bắp và khoai lang luộc hay nướng chứ hết thấy mía đâu. Đôi khi trước cổng trường tiểu học có bán mía chặt khẩu bỏ bao ướp lạnh. Thứ này răng tốt lắm mới nhai được chứ từ trung niên trở đi hàm răng rệu rã không còn chuộng nữa.

Bà chủ nhà bới đống mía, lựa mãi mới lôi ra được ba cây trông mập mạp. Anh bán hàng cười:

– Cây nào cũng như nhau thôi.

– Tôi lấy mấy cây này, róc vỏ và chặt luôn hai cây thành khẩu vừa miếng ăn chứ nhà làm sao có dao rọc mía. Còn một cây chặt dài bằng ngón tay, tôi sẽ chẻ nhỏ ra bọc thịt và tôm xay nhỏ, nướng lên làm món chạo tôm.

Tuy loại ăn tươi thường mềm sụn nhưng dân thành phố chẳng ai dùng răng xước mía cả  chứ đừng nói tới xước vỏ. Sau khi chặt bỏ ngọn, anh ta chặt ra năm gióng. Nếu bán lẻ thì mỗi gióng đã tám ngàn rồi. Mua nguyên cây lợi hơn. Róc vỏ rồi mới kê khúc mía lên tấm thớt để chặt thành khẩu nhỏ. Trước kia, các xe nước mía đều phải có dao riêng để rọc vỏ. Nay có máy móc nên công việc này nhẹ nhàng hơn. Phần lớn xe nước mía được giao mối mía bào sẵn chứ họ không cần phải ngồi róc từng cây như trước nữa. Trời nắng chang chang nên xe nước mía đông khách lắm. Uống ly nước mía mát lạnh lại chua chua vị tắc, thơm thơm mùi dâu mà cảm thấy cái nóng mùa nhiệt đới nhẹ bớt.

Bà chủ nhà nhận xét:

– Ngọn lá mía và vỏ mía phơi khô làm củi cũng tốt đấy.

Ông cụ hàng xóm cũng sực nhớ lại chuyện cũ:

– Trước đây tôi lên Dĩ An thấy người ta đi đốn mót ở cánh đồng mía. Người nào cũng vác cả bó. Do mía ế nên chủ không có tiền trả công đốn. Họ bỏ cho cây mía trổ cờ ai muốn lấy về ăn bao nhiêu tùy ý.

Mía chỉ cung cấp ăn tươi và cho xe nước mía ép thì tiêu thụ đâu có bao nhiêu, chủ yếu cung cấp cho nhà máy đường. 

Có lúc nhiều nơi đốt ruộng mía đang thu hoạch. Phần vì vào vụ mà nhà máy đường không chịu thu mua, phần vì trồng mía tràn lan cung nhiều hơn cầu nên đành đốt đi trồng cây khác. Cả nông dân lẫn nhà máy đều kêu lỗ. Người nông dân lúc nào cũng loay hoay. Cứ nay trồng cây này, mai lại trồng cây khác giống như bỏ tiêu trồng điều, bỏ điều trồng tiêu. Đến khi thu hoạch lại không có chỗ tiêu thụ. Bởi vậy nông dân lúc nào cũng trồng trọt tốn hao công sức tiền bạc mà rốt cuộc vẫn khốn đốn là vậy. Sóc Trăng, nhiều vùng chuyên trồng mía cung cấp cho nhà máy đường đã biến thành ao to, ao nhỏ nuôi tôm công nghiệp. Hoặc nông dân quay sang sạ lúa, trồng rau hay trồng cây ăn trái  như chuối, thanh long…; trồng cây lấy gỗ như tràm, trúc… xem chừng có ăn hơn. 

Tuy nhiên năm nay mía được mùa. Giá mía hiện nay khoảng trên dưới 3000đồng/ký. 

Anh bán hàng không xả rác mà chất vỏ mía cẩn thận thành từng đống trong xe. Anh lắc đầu giải thích:

– Tôi từ miền Trung vào đây buôn bán. Thuê căn phòng trọ nhỏ xíu ở Phú Nhuận. Chỗ ở còn không đủ, lấy đâu sân mà phơi vỏ mía và kê bếp đun nấu bằng bã mía. Chỉ tại các xe nước mía ép mía xong, có người thu mua bã để lên men làm thức ăn gia súc.  

Mấy cô gái ghé nhìn, chắc họ muốn mua vài bịch mía cầm tay nhai chơi như bà già nhơi trầu. 

Anh bán mía quảng cáo một cách thành thạo ngay:

– Báo vừa rồi có đăng tin phụ nữ Ấn Độ có hàm răng đẹp và chắc vì họ sước mía ăn cả ngày. Với lại các thầy lang nói từ cây mía, có nhiều bài thuốc nam hay chữa bệnh. Chữa cả nẻ chân, sốt cao… nhưng riêng cua thì không ăn cùng với mật mía kẻo dễ ngộ độc đấy.

Dưới ánh nắng đổ lửa mùa nóng, chỉ trong chốc lát, đã bán được năm sáu cây mía, anh bán hàng vui vẻ quảng cáo:

– Mía bán tháng này mùa nóng. Sang tháng tư là chanh, ổi…, qua tháng năm mùa mưa đầu hè, tôi đổi qua xoài, sầu riêng, vải, nhãn… Bà con nhớ mua dùm.

Ngô Đồng

Tác giả

Về người viết

Cộng đồng

Bình luận

Người dùngĐang kiểm tra phiên đăng nhập…

Cuộn đến đây để tải thảo luận.