Việt Nam dự kiến đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức tự nhiên vào năm 2035

Việt Nam đang lấy ý kiến cho một kế hoạch kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2026–2035, với mục tiêu đưa tỷ số về gần mức tự nhiên, khoảng 106 bé trai trên 100 bé gái, vào năm 2035.

Reuters, dựa trên dự thảo mới nhất, cho biết tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam ở mức khoảng 110 bé trai trên 100 bé gái trong năm 2025. Con số cao kéo dài nhiều năm phản ánh tình trạng lựa chọn giới tính trước sinh trong bối cảnh một bộ phận gia đình vẫn ưa con trai.

Tài liệu tham vấn do cơ quan dân số công bố trước đó nêu các nhóm giải pháp như truyền thông thay đổi quan niệm, tăng thanh tra cơ sở y tế, theo dõi số liệu đến cấp địa phương và xử lý hành vi tiết lộ hoặc lựa chọn giới tính thai nhi trái quy định. Mức đích cụ thể trong các phiên bản dự thảo có thể khác nhau đôi chút; mục tiêu năm 2035 và biện pháp cuối cùng chỉ được chốt sau khi văn bản được ban hành.

Hệ quả của mất cân bằng giới tính không chỉ nằm ở thống kê sinh đẻ. Khi một thế hệ có số nam vượt số nữ đáng kể, chênh lệch này có thể ảnh hưởng thị trường hôn nhân, chăm sóc người cao tuổi, di cư lao động và nguy cơ mua bán người. Các tổ chức quốc tế từ lâu khuyến cáo biện pháp ứng phó phải đi cùng cải thiện bình đẳng giới và an sinh xã hội, thay vì chỉ xử phạt phụ nữ hoặc gia đình.

Việc siết giám sát cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ quyền riêng tư và quyền tiếp cận chăm sóc y tế. Chính sách hiệu quả cần phân biệt rõ giữa cấm lựa chọn giới tính vì định kiến và quyền được khám, chẩn đoán, tư vấn thai kỳ hợp pháp. Những biện pháp mang tính cưỡng ép hoặc làm người dân ngại tiếp cận dịch vụ có thể tạo hậu quả ngược.

Đối với người Việt ở nước ngoài có gia đình tại Việt Nam, đây hiện là dự thảo chính sách chứ chưa phải quy định mới có hiệu lực ngay. Người dân không nên dựa vào bản tóm tắt trên mạng để kết luận về quyền hoặc nghĩa vụ cụ thể; cần chờ văn bản chính thức và hướng dẫn thi hành.

Kế hoạch sẽ được đánh giá bằng dữ liệu tỷ số giới tính khi sinh qua từng năm, nhưng thay đổi chuẩn mực xã hội thường cần thời gian dài. Vì vậy, tiến độ thực tế còn phụ thuộc chất lượng thống kê, cách thực thi ở địa phương và mức đầu tư cho giáo dục bình đẳng giới.