Hubble phát hiện cấu trúc mười cạnh khổng lồ đang hình thành ở cực nam Sao Thổ

Các nhà thiên văn học đã xác nhận một cấu trúc khí quyển hình mười cạnh đang bao quanh cực nam Sao Thổ — hiện tượng đa giác quy mô lớn đầu tiên từng được quan sát ở bán cầu nam của hành tinh này.

NASA và Cơ quan Không gian châu Âu (ESA) công bố phát hiện ngày 2 tháng 9, cùng lúc nghiên cứu gốc được đăng trên tạp chí Science Advances. Cấu trúc, được nhóm nghiên cứu gọi là “decagon”, nằm trong một dòng tia mạnh quanh khoảng 63 độ vĩ nam.

Không phải một đường viền được vẽ trên bề mặt, decagon là một sóng khí quyển kéo dài qua nhiều tầng mây. Ảnh Hubble ở các bước sóng khác nhau nhìn vào những độ cao khác nhau và cho thấy vị trí biểu kiến của đường sóng dịch nhẹ theo lớp khí quyển.

Nhóm nghiên cứu ghép các quan sát Hubble từ năm 2023 với ảnh do các nhà thiên văn nghiệp dư thu thập. Dấu vết ban đầu xuất hiện trong dữ liệu năm 2023, được nhận ra trên ảnh mặt đất năm 2024 và trở nên rõ hơn trong ảnh Hubble năm 2025. Các ảnh trước đó từ tàu Cassini, hoạt động quanh Sao Thổ đến năm 2017, chưa cho thấy một cấu trúc lâu bền tương tự ở cực nam.

Theo AP, một cạnh của hình mười cạnh đã dài hơn 10.000 dặm, tương đương khoảng 16.700 km. Cấu trúc này cũng dịch chuyển về phía đông khoảng 10 km/giờ và có vẻ kém ổn định hơn hình lục giác nổi tiếng ở cực bắc Sao Thổ.

Hình lục giác phía bắc đã được theo dõi hơn 40 năm, còn cấu trúc mới dường như đang mạnh lên. Điều đó cho phép giới khoa học quan sát một hệ thống thời tiết hành tinh khổng lồ trong lúc nó phát triển, thay vì chỉ nhìn thấy trạng thái đã ổn định.

NASA cho biết chưa rõ vì sao decagon hình thành vào thời điểm này, nó sẽ tồn tại bao lâu hay cơ chế nào duy trì hình dạng mười cạnh. Nhóm nghiên cứu đề nghị tiếp tục theo dõi bằng Hubble, Kính Không gian James Webb và mô hình máy tính để so sánh với lục giác phía bắc.

Ảnh đại diện của bài là ảnh đơn sắc Hubble chụp ngày 29 tháng 8 năm 2025. Dấu X ở tâm ảnh chỉ phần dữ liệu không được kính thu nhận, không phải một vật thể trên Sao Thổ.