NASA và Katalyst hủy sứ mệnh nâng quỹ đạo kính thiên văn Swift

NASA và công ty Katalyst Space Technologies đã hủy kế hoạch dùng tàu robot LINK để nâng quỹ đạo Đài quan sát Neil Gehrels Swift sau khi không khắc phục được vấn đề kiểm soát tư thế của tàu cứu hộ.

Theo Reuters, quyết định được hai bên công bố ngày 19/8. LINK được phóng đầu tháng 7 với nhiệm vụ tiếp cận Swift, dùng các cánh tay robot bám vào vệ tinh rồi nâng nó từ độ cao khoảng 216 dặm lên gần 373 dặm. Tuy nhiên, tàu bắt đầu quay ngoài dự kiến sau khi được triển khai. Các nhóm kỹ thuật đã thử cập nhật phần mềm và ổn định phương tiện nhưng không đạt trạng thái cần thiết để thực hiện cuộc tiếp cận an toàn.

Đây là sứ mệnh thương mại trị giá khoảng 30 triệu USD và được chuẩn bị trong thời gian ngắn vì quỹ đạo Swift đang hạ nhanh. Katalyst từng mô tả dự án là lần đầu một tàu robot tìm cách cứu một vệ tinh không được thiết kế sẵn để bảo dưỡng trên quỹ đạo.

Swift có thể mất trong năm nay

Swift được phóng năm 2004 với chi phí khoảng 500 triệu USD. Đài quan sát phản ứng nhanh với các vụ bùng nổ tia gamma — những vụ nổ mạnh nhất từng được quan sát trong vũ trụ — đồng thời phối hợp với nhiều kính thiên văn khác để theo dõi nguồn phát ở tia X, tử ngoại và ánh sáng nhìn thấy.

Lực cản rất loãng ở tầng khí quyển cao vẫn làm vệ tinh mất dần độ cao, đặc biệt khi hoạt động Mặt Trời làm khí quyển giãn nở. Nếu không được nâng quỹ đạo, Swift được dự báo sẽ tái nhập khí quyển và phần lớn cháy rụi vào cuối năm 2026. Thời điểm chính xác phụ thuộc hoạt động Mặt Trời và tình trạng quỹ đạo.

Việc hủy nhiệm vụ không cho thấy Swift gặp hỏng hóc khoa học mới; vấn đề nằm ở phương tiện cứu hộ. Katalyst nói những dữ liệu thu được vẫn có thể giúp cải thiện công nghệ bảo dưỡng vệ tinh trong tương lai.

Thất bại này cũng nhấn mạnh độ khó của việc tiếp cận và kẹp một tàu vũ trụ cũ từ xa. Hệ thống phải xác định chính xác tư thế, tốc độ quay và bề mặt có thể bám vào, trong khi mọi thao tác đều diễn ra ở vận tốc quỹ đạo.