OSLO — Ủy ban Nobel Na Uy ngày 9/10 trao Nobel Hòa bình 2026 cho Navanethem “Navi” Pillay, cựu Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, “vì những nỗ lực thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế”.

Thông báo chính thức đặt trọng tâm vào một quan niệm xuyên suốt sự nghiệp của bà Pillay: hòa bình bền vững phải dựa trên pháp quyền, trách nhiệm giải trình và những thể chế có khả năng xử lý tội ác quốc tế, thay vì chỉ dựa vào tương quan sức mạnh giữa các quốc gia.

Từ luật sư thời apartheid đến các tòa án quốc tế

Bà Pillay sinh tại Durban, Nam Phi, trong một gia đình gốc Tamil Ấn Độ và trưởng thành dưới chế độ apartheid. Theo Ủy ban Nobel, bà trở thành luật sư trong bối cảnh phải đối mặt với phân biệt chủng tộc và giới tính có tính hệ thống, rồi tham gia bảo vệ Nelson Mandela cùng những người chống apartheid.

Sự nghiệp tư pháp của bà trải qua nhiều định chế quan trọng: Tòa Thượng thẩm Nam Phi, Tòa án Hình sự Quốc tế về Rwanda và Tòa án Hình sự Quốc tế. Bà giữ chức Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc từ năm 2008 đến 2014.

Bà cũng từng chủ trì Ủy ban Điều tra Quốc tế Độc lập của Liên Hiệp Quốc về lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng. Từ năm 2019, bà là thẩm phán ad hoc của Tòa án Công lý Quốc tế trong vụ Gambia kiện Myanmar theo Công ước Diệt chủng.

Ủy ban Nobel nhận định bà Pillay đã góp phần mở rộng phạm vi và ảnh hưởng của luật pháp quốc tế, đồng thời thể hiện sự độc lập, chuyên môn và can đảm trong các hồ sơ nhạy cảm.

Một giải thưởng giữa lúc luật quốc tế chịu sức ép

Giải năm nay không chỉ ghi nhận một cá nhân. Trong phần giải thích, Ủy ban Nobel nhấn mạnh rằng luật quốc tế và các định chế bảo vệ luật ấy đang chịu nhiều sức ép, trong khi các cường quốc không phải lúc nào cũng bị buộc chịu trách nhiệm như nhau.

Thông điệp của giải vì thế mang tính thời sự: những tranh chấp và xung đột cần được giải quyết bằng quy tắc chung, xét xử công bằng và cơ chế trách nhiệm, chứ không phải bằng quyền lực đơn thuần.

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres chúc mừng bà Pillay, gọi cam kết của bà đối với công lý và phẩm giá con người là nguồn hy vọng cho những người theo đuổi hòa bình. Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa cũng ca ngợi sự nghiệp của bà trong hệ thống tư pháp quốc tế.

Nobel Hòa bình là giải duy nhất trong hệ thống Nobel được công bố tại Oslo. Lễ trao giải dự kiến diễn ra ngày 10/12, ngày mất của Alfred Nobel.

Việc trao giải cho bà Pillay khép lại tuần công bố Nobel 2026 bằng một lựa chọn đặt luật pháp quốc tế vào trung tâm của câu hỏi hòa bình: muốn ngăn bạo lực tái diễn, các quy tắc phải được áp dụng và các hành vi nghiêm trọng phải có cơ chế điều tra, xét xử đáng tin cậy.

Tác giả

Về người viết

Cộng đồng

Bình luận

Người dùngĐang kiểm tra phiên đăng nhập…

Cuộn đến đây để tải thảo luận.