KHOA HỌC
Nghiên cứu do NASA dẫn đầu: Một số vi sinh vật Trái Đất có thể sống sót ở cực nam Mặt Trăng
Thí nghiệm mô phỏng cho thấy một số vi sinh vật có thể tồn tại trong các hốc lạnh, có bóng râm ở cực nam Mặt Trăng, làm tăng yêu cầu kiểm soát ô nhiễm sinh học trước các sứ mệnh Artemis.
Một số vi sinh vật có nguồn gốc từ Trái Đất có thể sống sót trong những hốc nhỏ được che chắn ở vùng cực nam Mặt Trăng, theo nghiên cứu do các nhà khoa học NASA dẫn đầu và đăng trên tạp chí Science Advances ngày 19/8. Kết quả không có nghĩa chúng có thể phát triển thành quần thể trên Mặt Trăng, nhưng đặt ra câu hỏi thực tế về việc tàu vũ trụ và con người mang vi sinh vật tới các khu vực được ưu tiên thám hiểm.
Nhóm nghiên cứu tạo các điều kiện mô phỏng nhiệt độ, chân không và bức xạ của bề mặt Mặt Trăng rồi thử năm loại vi sinh vật. Nấm mốc Aspergillus niger cho thấy khả năng chịu đựng tốt nhất trong nhóm được thử. Một số mẫu vẫn còn dấu hiệu sống sau ít nhất bảy ngày, đặc biệt khi nằm trong các hốc có bóng râm giúp giảm tác động trực tiếp của bức xạ.
Sống sót không đồng nghĩa sinh trưởng
Điểm quan trọng là các thí nghiệm đánh giá khả năng tồn tại, không chứng minh vi sinh vật có thể sinh trưởng hay sinh sản trong môi trường Mặt Trăng. Bề mặt vệ tinh này gần như không có khí quyển, chịu bức xạ mạnh và biến động nhiệt độ rất lớn. Những điều kiện đó khiến hoạt động sinh học bình thường cực kỳ khó xảy ra.
Bản tin của Đại học Maryland, nơi có các nhà nghiên cứu tham gia, dẫn công trình “Potential survivable niches for microbial life on the lunar south pole” và mã DOI 10.1126/sciadv.aec0811. Reuters và Space.com cũng đối chiếu kết quả với kế hoạch đưa con người trở lại Mặt Trăng.
Những “hốc” được nhắc tới có thể nhỏ hơn nhiều so với một hang động. Một khe nứt hoặc phần vật liệu che chắn đủ tốt cũng có thể làm giảm liều bức xạ trong một khoảng thời gian. Vì vậy, các mô hình chỉ ra rằng vi sinh vật không nhất thiết phải ở sâu dưới đất mới có cơ hội tồn tại tạm thời.
Vì sao cực nam Mặt Trăng đặc biệt quan trọng?
Vùng cực nam chứa các miệng hố luôn nằm trong bóng tối và được cho là có băng nước. Đây là một trong những mục tiêu chính của chương trình Artemis và nhiều sứ mệnh quốc tế. Nước có thể hỗ trợ nghiên cứu khoa học và, trong tương lai, cung cấp tài nguyên cho các hoạt động lâu dài.
Nhưng chính tiềm năng khoa học đó làm cho vấn đề ô nhiễm sinh học trở nên quan trọng. Nếu một sứ mệnh mang theo vi sinh vật Trái Đất và chúng tồn tại trong mẫu vật hoặc một hốc lạnh, các nhà nghiên cứu sau này có thể khó phân biệt dấu vết được mang đến với vật liệu có nguồn gốc tự nhiên trên Mặt Trăng.
NASA và các đối tác vẫn áp dụng quy trình làm sạch, kiểm soát môi trường và theo dõi tải lượng vi sinh vật trên phần cứng. Nghiên cứu mới cho thấy tiêu chuẩn có thể cần tính thêm những vi môi trường cụ thể thay vì chỉ dựa vào điều kiện trung bình khắc nghiệt của bề mặt.
Tác động đối với các sứ mệnh sắp tới
Kết quả chưa phải bằng chứng có sự sống bản địa trên Mặt Trăng. Nó cũng không cho thấy vi sinh vật sẽ đe dọa sức khỏe phi hành gia trong môi trường Mặt Trăng. Giá trị trực tiếp của nghiên cứu là giúp các cơ quan không gian lập kế hoạch lấy mẫu, khử nhiễm và bảo quản mẫu chặt chẽ hơn.
Các tác giả đề nghị tiếp tục thử nghiệm nhiều loài hơn, thời gian dài hơn và các điều kiện sát thực tế hơn. Cần đặc biệt xem xét tác động kết hợp của bức xạ, bụi Mặt Trăng, chân không và chu kỳ nhiệt. Trước khi có thêm dữ liệu, cách diễn giải thận trọng nhất là: một số vi sinh vật có thể tồn tại tạm thời ở vài nơi được che chắn, nhưng khả năng hoạt động sinh học lâu dài vẫn chưa được chứng minh.
Bình luận
Cuộn đến đây để tải thảo luận.