Nghiên cứu mới xác định vụ sáp nhập thiên hà sớm nhất của Dải Ngân Hà

Các nhà thiên văn học cho biết họ đã nhận diện dấu vết của vụ sáp nhập thiên hà sớm nhất từng biết trong lịch sử Dải Ngân Hà: một thiên hà lùn bị hấp thụ cách đây khoảng 11,8 tỷ năm, khi vũ trụ còn tương đối trẻ.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature Astronomy đặt tên cho thiên hà lùn đã biến mất là LKH, theo chữ cái đầu của ba cụm sao được dùng để lần theo sự kiện. Nhóm khoa học kết hợp dữ liệu quan sát của kính thiên văn không gian Hubble với phép đo từ sứ mệnh Gaia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu.

Các cụm sao được nghiên cứu nằm trong vùng khoảng 20.000 năm ánh sáng quanh tâm Dải Ngân Hà. Chuyển động, thành phần hóa học và tuổi của những ngôi sao giúp các nhà khoa học phân biệt chúng với các quần thể hình thành ngay trong thiên hà của chúng ta. Từ đó, nhóm nghiên cứu dựng lại quỹ đạo và thời điểm LKH bị kéo vào Dải Ngân Hà.

Theo Reuters, LKH có khối lượng sao ước tính khoảng 500 triệu lần Mặt Trời, tương đương gần một phần tư khối lượng sao của Dải Ngân Hà ở thời điểm đó. Đây không phải một va chạm nhỏ: sự kiện có thể đã cung cấp thêm khí, kích hoạt một đợt hình thành sao và góp phần định hình cấu trúc ban đầu của thiên hà.

Phát hiện này đẩy mốc lịch sử sáp nhập lớn của Dải Ngân Hà lùi xa hơn so với những sự kiện từng được nhận diện trước đây. Nó cũng phù hợp với mô hình hình thành thiên hà theo thứ bậc, trong đó các thiên hà lớn dần lên bằng cách hấp thụ nhiều hệ nhỏ hơn qua hàng tỷ năm.

Kết quả vẫn dựa trên việc ghép lại các dấu vết còn sót trong quỹ đạo và hóa học của sao, chứ không phải quan sát trực tiếp vụ va chạm. Những nghiên cứu tiếp theo có thể kiểm tra thêm bằng dữ liệu Gaia mới, khảo sát quang phổ chính xác hơn và mô phỏng động lực học.

Đối với công chúng, ý nghĩa quan trọng là Dải Ngân Hà không hình thành như một hệ cô lập. Nhiều ngôi sao cổ quanh chúng ta có thể vốn thuộc về những thiên hà khác, và việc truy tìm “hộ khẩu” của chúng giúp khoa học hiểu cách thiên hà hiện nay được lắp ghép từ các thành phần cổ xưa.