Một nghiên cứu dùng chụp cộng hưởng từ chức năng cho thấy não chó có thể phản ứng khác nhau trước một số biểu cảm trên gương mặt người, đặc biệt là giữa nét mặt vui và các biểu cảm tiêu cực.

Kết quả được công bố trên tạp chí iScience và bộ dữ liệu nghiên cứu đã được nhóm tác giả đưa lên kho Zenodo. Các nhà khoa học thuộc Đại học Vienna cùng những cơ sở nghiên cứu tại Hungary và Mexico huấn luyện chó nuôi nằm tỉnh táo, không bị cố định bằng thuốc, trong máy chụp fMRI khi xem ảnh gương mặt người.

Phát hiện này bổ sung bằng chứng về cách chó xử lý tín hiệu xã hội từ con người. Tuy nhiên, nghiên cứu không chứng minh rằng chó hiểu chính xác nguyên nhân, ý định hoặc toàn bộ trạng thái cảm xúc phía sau mỗi khuôn mặt.

Hai thí nghiệm được thực hiện ra sao

Trong thí nghiệm đầu, tám con chó nhìn các gương mặt vui và trung tính. Nhóm nghiên cứu ghi nhận gương mặt vui tạo phản ứng mạnh hơn tại một cụm ở vùng thái dương bên phải kéo dài tới nhân đuôi, khu vực có liên quan đến xử lý thông tin xã hội và phần thưởng.

Thí nghiệm thứ hai gồm 12 con chó, cho các con vật xem gương mặt thể hiện bốn trạng thái: vui, giận, sợ và buồn. Các nhà nghiên cứu dùng mô hình học máy để phân tích xem mẫu hoạt động não có đủ khác biệt để nhận diện loại biểu cảm mà chó đang nhìn hay không.

Khi chỉ xem xét vùng não đã nổi bật ở thí nghiệm đầu, mô hình phân biệt được nét mặt vui với từng biểu cảm tiêu cực. Nhưng nó không phân biệt đáng tin cậy giữa các cặp biểu cảm tiêu cực với nhau. Điều này gợi ý cụm não đó có thể đặc biệt nhạy với tín hiệu tích cực hoặc quen thuộc gắn với gương mặt vui.

Khi mở rộng phân tích ra toàn bộ não, nhóm nghiên cứu nhận thấy một số mẫu hoạt động phân biệt được giận với sợ và buồn với sợ. Mẫu giữa giận và buồn không đủ khác biệt. Theo các tác giả, đây là bằng chứng thần kinh đầu tiên cho thấy chó có thể tách biệt ít nhất một số biểu cảm tiêu cực trên mặt người.

“Phân biệt” không đồng nghĩa với “hiểu như con người”

Kết quả cần được diễn giải thận trọng. Máy học có thể nhận ra sự khác nhau trong mẫu hoạt động não, nhưng điều đó không cho biết chó gắn cùng ý nghĩa với các biểu cảm như con người.

Chẳng hạn, chó có thể phản ứng với hình dạng miệng, mắt, độ căng của khuôn mặt hoặc những đặc điểm thị giác đã được học qua trải nghiệm. Chúng cũng có thể liên hệ một nét mặt với phần thưởng, giọng nói hoặc hành vi thường xảy ra sau đó, thay vì suy luận một trạng thái tâm lý trừu tượng.

Nghiên cứu chỉ sử dụng ảnh tĩnh. Trong đời thực, chó nhận tín hiệu cùng lúc từ giọng nói, tư thế, chuyển động, mùi và bối cảnh. Nhóm tác giả cho biết họ muốn tiếp tục nghiên cứu cách não chó kết hợp các kênh thông tin đó.

Mẫu nghiên cứu còn nhỏ

Quy mô 8 và 12 con là hạn chế quan trọng. Nghiên cứu fMRI trên động vật tỉnh táo khó thực hiện vì chó phải được huấn luyện để nằm yên trong môi trường ồn và chật. Dù vậy, mẫu nhỏ làm tăng nguy cơ kết quả bị ảnh hưởng bởi đặc điểm riêng của từng con hoặc từng giống.

Tất cả chó tham gia đều là thú nuôi sống trong các gia đình chăm sóc tốt. Những con chó hoang, chó từng bị ngược đãi hoặc chó ít tiếp xúc với con người có thể hình thành phản ứng khác. Nghiên cứu cũng chưa xác định tuổi, giống, kinh nghiệm huấn luyện hoặc mức gắn bó với chủ ảnh hưởng đến kết quả ra sao.

Vì vậy, phát hiện nên được xem là bằng chứng ban đầu về khả năng phân loại tín hiệu gương mặt, không phải kết luận chung rằng mọi con chó đều đọc được cảm xúc con người.

Ý nghĩa đối với người nuôi chó

Nghiên cứu củng cố quan điểm rằng nét mặt của con người có thể là một phần thông tin mà chó sử dụng khi tương tác. Người chăm sóc nên chú ý tính nhất quán giữa gương mặt, giọng nói và hành động, đặc biệt trong huấn luyện hoặc khi chó đang căng thẳng.

Một con chó quay mặt, liếm mép, thu người hoặc né tránh không nhất thiết phản ứng riêng với nét mặt; nó có thể đang tổng hợp nhiều tín hiệu từ môi trường. Không nên dùng kết quả nghiên cứu để giả định thú nuôi luôn biết chủ đang buồn, giận hay sợ, hoặc để thay thế đánh giá của bác sĩ thú y và chuyên gia hành vi khi chó có biểu hiện bất thường.

Giá trị chính của công trình nằm ở việc cho thấy quá trình xử lý biểu cảm có thể được quan sát trực tiếp trong não chó. Những nghiên cứu lớn hơn, đa dạng hơn và sử dụng video, giọng nói cùng mùi sẽ cần thiết để xác định khả năng này hoạt động như thế nào trong đời sống hằng ngày.

Cộng đồng

Bình luận

Người dùngĐang kiểm tra phiên đăng nhập…

Cuộn đến đây để tải thảo luận.