Tòa cho phép chấm dứt TPS đối với gần 1.100 người Somalia

TPS bảo vệ điều gì

TPS là một quyền lợi di trú tạm thời dành cho công dân của một quốc gia được chính phủ Hoa Kỳ chỉ định vì chiến tranh, thiên tai hoặc điều kiện đặc biệt khiến việc trở về không an toàn. Người đủ điều kiện có thể được ở lại Hoa Kỳ trong thời gian chỉ định, được bảo vệ khỏi trục xuất trên căn cứ TPS và xin Giấy phép Làm việc, thường được gọi là EAD.

TPS không tự tạo ra thẻ xanh, quốc tịch hoặc một tình trạng di trú vĩnh viễn. Người có TPS vẫn có thể đủ điều kiện cho một con đường khác, chẳng hạn đơn xin tị nạn, bảo lãnh gia đình, điều chỉnh tình trạng hoặc một quyền lợi nhân đạo riêng, nhưng mỗi diện có tiêu chuẩn và thời hạn khác nhau.

Thông báo Federal Register giải thích rằng khi một chỉ định TPS kết thúc, người thụ hưởng trở lại tình trạng di trú mà họ có trước TPS nếu tình trạng đó vẫn còn hiệu lực, hoặc giữ một tình trạng hợp pháp khác mà họ đã nhận được trong thời gian có TPS. Người không có tình trạng khác còn hiệu lực có thể mất lớp bảo vệ khỏi trục xuất mà TPS cung cấp.

Vì vậy, hai người cùng có TPS Somalia có thể đối mặt với hậu quả rất khác nhau. Một người có đơn tị nạn đang chờ, một người đã có thẻ xanh qua gia đình và một người chỉ dựa vào TPS không ở cùng vị trí pháp lý.

Tranh chấp tại tòa

Vụ kiện do bốn người Somalia cùng hai tổ chức vận động, trong đó có African Communities Together, khởi xướng. Các nguyên đơn cho rằng chính quyền chấm dứt TPS vì thiên kiến đối với người nhập cư không phải người da trắng và không tuân thủ đầy đủ thủ tục. Họ dẫn lại các phát biểu trước đây của Tổng thống Donald Trump về người Somalia để hỗ trợ lập luận.

Những nội dung này là cáo buộc của nguyên đơn, không phải kết luận rằng chính phủ đã vi phạm pháp luật. Bộ An ninh Nội địa bảo vệ quyết định bằng lập luận rằng việc xem xét điều kiện quốc gia và lợi ích quốc gia thuộc thẩm quyền của cơ quan hành pháp theo luật TPS.

Thẩm phán Burroughs ban đầu cho rằng hậu quả tiềm tàng — gồm mất quyền làm việc, bị giam giữ hoặc trục xuất — đủ nghiêm trọng để duy trì hiện trạng trong khi tòa xem hồ sơ. Nhưng phán quyết sau đó của Tối cao Pháp viện đối với các vụ TPS khác đã thu hẹp không gian để các tòa cấp dưới can thiệp vào quyết định chỉ định hoặc chấm dứt chương trình.

Reuters cho biết các thẩm phán khác gần đây cũng cho phép chính quyền kết thúc TPS đối với South Sudan và Myanmar; các chương trình dành cho Haiti và Syria chịu tác động từ phán quyết của Tối cao Pháp viện. Mỗi vụ có hồ sơ và lệnh tòa riêng, nên người mang quốc tịch khác không nên suy diễn tình trạng của mình từ vụ Somalia.

Người có TPS Somalia cần làm gì ngay

Người bị ảnh hưởng nên kiểm tra hồ sơ cá nhân càng sớm càng tốt, thay vì chỉ dựa vào ngày in trên thẻ EAD hoặc một bản hướng dẫn cũ. Những bước cần ưu tiên gồm:

xem trang TPS Somalia và thông báo mới nhất của USCIS để xác định ngày hiệu lực hiện hành;kiểm tra mã diện trên EAD, ngày hết hạn được in và bất kỳ gia hạn tự động hoặc lệnh tòa nào từng áp dụng;tập hợp Form I-797, biên nhận, quyết định TPS, hồ sơ EAD, giấy nhập cảnh và mọi đơn di trú đang chờ;xác định liệu mình có tình trạng hợp pháp khác, đơn tị nạn, hồ sơ bảo lãnh hoặc biện pháp xin cứu xét nào hay không;hỏi người sử dụng lao động cách cập nhật Form I-9 dựa trên hướng dẫn chính thức, không tự kết luận rằng thẻ còn hoặc hết giá trị;tránh rời Hoa Kỳ khi chưa hiểu hậu quả đối với hồ sơ và giấy phép đi lại.

Người cần tư vấn nên tìm luật sư di trú có giấy phép hoặc đại diện được Bộ Tư pháp công nhận. “Notario”, người điền đơn hoặc người tự nhận có quan hệ đặc biệt với USCIS không được phép đưa ra tư vấn pháp lý nếu họ không có thẩm quyền phù hợp.

Một cuộc tư vấn có ích phải xem toàn bộ lịch sử nhập cảnh, các lần nộp đơn, lệnh của tòa di trú, tiền án nếu có và quan hệ gia đình. Không có một biểu mẫu duy nhất có thể thay thế việc đánh giá cá nhân trước khi lớp bảo vệ TPS kết thúc.

Giấy phép lao động và chủ sử dụng lao động

EAD liên quan TPS thường mang mã A-12 hoặc C-19. Trong giai đoạn kiện tụng, USCIS có thể công bố gia hạn tự động hoặc hướng dẫn tạm thời cho người lao động và doanh nghiệp. Do các mốc đã thay đổi nhiều lần, người lao động cần dùng phiên bản hướng dẫn mới nhất tại thời điểm xác minh việc làm.

Chủ sử dụng lao động không nên tùy tiện đình chỉ hoặc sa thải một người chỉ vì nghe tin về phán quyết. Họ phải tuân thủ quy trình Form I-9, chấp nhận các tài liệu hợp lệ theo quy định và tránh yêu cầu giấy tờ nhiều hơn mức pháp luật cho phép. Đồng thời, một EAD từng được gia hạn bằng lệnh tòa có thể cần được kiểm tra lại khi lệnh đó bị dỡ.

Người lao động nên lưu bản sao mọi thông báo của USCIS và giấy tờ đã trình cho doanh nghiệp. Khi có sự khác biệt giữa ngày in trên thẻ và ngày được gia hạn theo thông báo, tài liệu chính thức là căn cứ quan trọng để bộ phận nhân sự xác minh.

Vụ kiện có thể chưa kết thúc

Các nguyên đơn có thể tiếp tục kháng cáo hoặc tìm biện pháp khẩn cấp khác. Một tòa cấp trên có thể giữ nguyên, sửa đổi hoặc tạm dừng tác động của quyết định ngày 14/8. Chính phủ cũng có thể công bố hướng dẫn mới về thời điểm thực thi và giấy tờ lao động.

Do đó, tình trạng TPS Somalia vẫn là vấn đề đang phát triển. Điều đã thay đổi rõ nhất là lệnh tạm chặn của tòa liên bang tại Boston không còn ngăn DHS thi hành quyết định chấm dứt. Điều chưa thể áp dụng giống nhau cho mọi người là hậu quả cuối cùng đối với quyền ở lại, làm việc và các hồ sơ di trú khác.

Người bị ảnh hưởng nên hành động dựa trên giấy tờ của chính mình và thông tin chính thức mới nhất, không chờ đến khi nhận thông báo về việc làm hoặc thủ tục trục xuất mới tìm hỗ trợ.