Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực District of Columbia đã yêu cầu một tòa cấp dưới xem xét lại căn cứ giữ hãng máy bay không người lái DJI trong danh sách “công ty quân sự Trung Quốc” của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ.

Phán quyết ngày 14/8 không xóa DJI khỏi danh sách và cũng không kết luận công ty không có liên hệ với nền công nghiệp quốc phòng Trung Quốc. Hội đồng ba thẩm phán giữ nguyên phần lớn quyết định trước đó, nhưng cho rằng tòa cấp dưới đã dùng cách phân tích không hợp lệ đối với một vấn đề then chốt: vì sao DJI được xem là doanh nghiệp “đóng góp” cho nền công nghiệp quốc phòng Trung Quốc.

Vụ án được trả về Tòa Địa hạt Hoa Kỳ tại Washington để xem xét thêm, trong đó có khả năng kiểm tra phần hồ sơ mật mà Bộ Quốc phòng đã nộp. Trong thời gian đó, các hạn chế gắn với việc DJI có tên trong danh sách vẫn chưa tự động được dỡ bỏ.

Tòa giữ nguyên ba phần, đảo ngược một phần

Vụ kiện mang số 25-5367, do SZ DJI Technology và công ty con SZ DJI Baiwang Technology khởi xướng. DJI thách thức việc Bộ trưởng Quốc phòng tiếp tục xếp hãng vào danh sách được lập theo Điều 1260H của luật quốc phòng liên bang.

Tòa phúc thẩm mô tả kết quả là “giữ nguyên một phần, đảo ngược một phần và trả hồ sơ để tiếp tục giải quyết”. Cụ thể, DJI đưa ra bốn nhóm lập luận và chỉ thắng ở nhóm cuối cùng.

Thứ nhất, DJI cho rằng chính phủ vi phạm quyền thủ tục công bằng khi không cho công ty biết trước hoặc có cơ hội phản hồi trước khi tái chỉ định. Tòa bác lập luận này vì DJI không chứng minh được rằng quyết định đã tước một quyền tài sản hoặc quyền tự do được Hiến pháp bảo vệ theo tiêu chuẩn áp dụng trong vụ án.

DJI trình bày rằng hãng mất một số khách hàng lớn, bị nhiều tiểu bang hạn chế sử dụng và không thể ký một số hợp đồng liên bang. Tuy nhiên, tòa nhận định những thiệt hại đó chưa cho thấy công ty bị loại khỏi phần lớn hoạt động kinh doanh, nhất là khi DJI vẫn bán sản phẩm trên phạm vi toàn cầu và tiếp tục là một hãng lớn trên thị trường máy bay không người lái.

Thứ hai, tòa cho rằng hồ sơ công khai có đủ bằng chứng để Bộ Quốc phòng suy luận DJI đang nhận hỗ trợ của chính phủ Trung Quốc thông qua quy chế Trung tâm Công nghệ Doanh nghiệp Quốc gia, gọi tắt là NETC. Hồ sơ nêu các lợi ích có thể gồm ưu đãi thuế, trợ cấp và hỗ trợ từ các quỹ vốn nhà nước.

Thứ ba, tòa bác cáo buộc Bộ Quốc phòng đối xử DJI khác với những công ty mà hãng cho là tương tự. Theo phán quyết, DJI chưa chứng minh đầy đủ rằng các doanh nghiệp được đưa ra so sánh có hoàn cảnh pháp lý và thực tế tương đương.

Vấn đề mà DJI thắng nằm ở phần giải thích bị che kín

Lập luận thứ tư tập trung vào kết luận rằng DJI “đóng góp cho nền công nghiệp quốc phòng Trung Quốc”. Đây là một thành phần riêng trong cách Bộ Quốc phòng áp dụng định nghĩa “công ty quân sự Trung Quốc”.

Trong báo cáo hành chính được công khai, phần mang tiêu đề giải thích kết luận này bị bôi đen toàn bộ, chỉ còn lại tiêu đề. Tòa phúc thẩm nói vì vậy không tồn tại một lý do công khai cho biết Bộ trưởng Quốc phòng dựa vào đâu để xác định DJI có sự đóng góp cần thiết theo luật.

Khi xử vụ án năm 2025, tòa cấp dưới không xem phần tài liệu mật. Thay vào đó, tòa dựa vào các lập luận do luật sư chính phủ trình bày và thông tin ở những phần khác của hồ sơ để tự kết luận công nghệ máy bay không người lái của DJI có ứng dụng quân sự đáng kể.

Tòa phúc thẩm cho rằng cách làm đó vi phạm nguyên tắc lâu đời trong luật hành chính liên bang: tòa án phải đánh giá hành động của một cơ quan dựa trên lý do mà chính cơ quan đã sử dụng, không được tự bổ sung một lý do hậu nghiệm để bảo vệ quyết định.

Nói cách khác, ngay cả khi một số dữ kiện trong hồ sơ có thể hỗ trợ kết luận của Bộ Quốc phòng, tòa vẫn cần biết cơ quan thực sự đã xem xét những dữ kiện nào và lập luận ra sao. Luật sư của chính phủ không thể thay thế phần giải thích còn thiếu sau khi vụ kiện đã bắt đầu.

Tòa cấp dưới có thể xem hồ sơ mật

Bộ Quốc phòng đề nghị tòa phúc thẩm tự xem phần tài liệu mật. Hội đồng từ chối làm việc đó ở cấp phúc thẩm, nói rằng tòa là cơ quan xem xét lại chứ không phải nơi đánh giá chứng cứ lần đầu.

Khi hồ sơ trở lại tòa địa hạt, thẩm phán có thể kiểm tra tài liệu mật để quyết định liệu nó có đủ hỗ trợ kết luận DJI đóng góp cho nền công nghiệp quốc phòng Trung Quốc hay không. Tòa cũng có thể xem xét DJI hoặc luật sư của hãng được tiếp cận một phần thông tin dưới hình thức nào, nếu có thể thực hiện mà không làm lộ nội dung được bảo vệ.

Kết quả sau khi xem xét có thể đi theo nhiều hướng. Tòa cấp dưới có thể tiếp tục giữ nguyên quyết định nếu hồ sơ mật cung cấp căn cứ hợp pháp và đủ sức thuyết phục; cũng có thể yêu cầu Bộ Quốc phòng giải thích lại hoặc có biện pháp khác nếu căn cứ không đạt tiêu chuẩn. Phán quyết ngày 14/8 chưa lựa chọn sẵn kết quả nào.

DJI vẫn nằm trong danh sách mới năm 2026

Vụ kiện ban đầu nhắm vào quyết định tháng 1/2025. Trong lúc kháng cáo đang diễn ra, Bộ Quốc phòng công bố danh sách mới vào tháng 6/2026 và tiếp tục đưa DJI vào, lần này kèm thêm các lý do công khai theo yêu cầu luật sửa đổi.

Tòa phúc thẩm cho rằng hồ sơ hiện có chưa đủ để coi tranh chấp cũ đương nhiên hết hiệu lực. Hội đồng lưu ý việc xuất hiện trong từng danh sách hằng năm có thể tạo tác động riêng, còn các lý do mới của năm 2026 chưa được kiểm tra đầy đủ trong vụ án này.

Điều đó tạo ra hai tầng vấn đề. Tòa cấp dưới phải xử lý tính hợp pháp của quyết định cũ theo chỉ dẫn của tòa phúc thẩm, đồng thời các bên có thể tranh luận việc danh sách tháng 6/2026 ảnh hưởng ra sao đến phạm vi vụ kiện. Tòa phúc thẩm không kết luận các lý do mới là đúng hay sai.

DJI nói với Reuters rằng phán quyết là một bước quan trọng hướng tới sửa lại một chỉ định mà công ty cho là không có căn cứ. Hãng tiếp tục khẳng định mình không phải doanh nghiệp quân sự. Bộ Quốc phòng từ chối bình luận với Reuters vì vụ kiện còn đang diễn ra.

Phán quyết này có và không có tác động gì

Việc nằm trong danh sách Điều 1260H khiến một công ty không được ký hợp đồng với Bộ Quốc phòng hoặc Bộ An ninh Nội địa và có thể mất một số khoản hỗ trợ liên bang. Reuters cho biết một lệnh cấm mua sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp trong danh sách thông qua nhà thầu trung gian rộng hơn dự kiến có hiệu lực trong năm 2027.

Phán quyết mới có thể ảnh hưởng đến khả năng DJI tham gia các hợp đồng công, đặc biệt đối với cơ quan cứu hỏa, cảnh sát, tìm kiếm cứu nạn và đơn vị chính quyền từng sử dụng máy bay không người lái của hãng. Tuy nhiên, tác động thực tế chỉ rõ hơn sau khi tòa cấp dưới ra quyết định tiếp theo.

Đối với người tiêu dùng, đây không phải là lệnh cấm sở hữu hoặc cấm bay ngay lập tức đối với mọi thiết bị DJI đang sử dụng. Vụ án này chỉ xem xét danh sách do Bộ Quốc phòng lập theo Điều 1260H. Các quy định về phê chuẩn thiết bị vô tuyến, nhập khẩu, mua sắm của từng cơ quan và hoạt động bay thuộc những khuôn khổ pháp lý khác; phán quyết không tự động giải quyết các tranh chấp đó.

Doanh nghiệp hoặc cơ quan công quyền đang cân nhắc mua thiết bị DJI cần phân biệt rõ ba vấn đề: sản phẩm có được phép bán và vận hành hay không; quy tắc mua sắm của chính đơn vị có cho phép hay không; và nhà cung cấp có thuộc danh sách liên bang làm phát sinh hạn chế hợp đồng hay không. Câu trả lời có thể khác nhau tùy loại khách hàng và nguồn ngân sách.

Điểm thay đổi trực tiếp từ phán quyết ngày 14/8 là DJI có thêm cơ hội buộc chính phủ chứng minh hoặc giải thích căn cứ cho một phần quan trọng của việc chỉ định. Điều chưa thay đổi là công ty vẫn có tên trong danh sách hiện hành và chưa giành được phán quyết cuối cùng buộc Bộ Quốc phòng gỡ tên.

Tác giả

Về người viết

Cộng đồng

Bình luận

Người dùngĐang kiểm tra phiên đăng nhập…

Cuộn đến đây để tải thảo luận.