Chính phủ Canada cho biết sẽ trình dự luật vào mùa thu để duy trì vô thời hạn việc loại trừ trợ tử y khoa đối với người có bệnh tâm thần là tình trạng y khoa duy nhất. Nếu được Quốc hội thông qua, thay đổi này sẽ hủy mốc mở rộng điều kiện vốn dự kiến có hiệu lực ngày 17/3/2027.

Bộ trưởng Tư pháp Sean Fraser công bố hướng đi mới ngày 7/10. Ông nói giới y khoa chưa có đồng thuận về thời điểm một bệnh tâm thần có thể được xem là không thể chữa khỏi, đồng thời nêu lo ngại về khả năng tiếp cận dịch vụ sức khỏe tâm thần không đồng đều.

Điểm cần lưu ý là chính phủ mới tuyên bố sẽ đưa ra dự luật; Quốc hội vẫn phải xem xét và thông qua văn bản trước khi luật thay đổi. Quy định hiện hành tiếp tục loại trừ trường hợp bệnh tâm thần là tình trạng y khoa duy nhất khỏi chương trình Medical Assistance in Dying, thường gọi là MAID.

“Tình trạng duy nhất” nghĩa là gì?

Thông báo không nhằm loại trừ mọi người từng được chẩn đoán bệnh tâm thần. Trọng tâm là trường hợp bệnh tâm thần được nêu làm tình trạng y khoa duy nhất để xin MAID.

Các tài liệu chính thức của Canada phân biệt bệnh tâm thần đơn thuần với một số rối loạn thần kinh hoặc suy giảm nhận thức. Điều kiện MAID nói chung vẫn bao gồm nhiều tiêu chuẩn khác và được đánh giá theo hồ sơ cụ thể. Vì thế, quyết định ngày 7/10 không nên được hiểu là một lệnh cấm chung đối với mọi người có vấn đề sức khỏe tâm thần.

Canada hợp pháp hóa MAID vào năm 2016 và mở rộng điều kiện năm 2021 cho một số người có tình trạng nghiêm trọng, không thể chữa khỏi, dù cái chết tự nhiên chưa được xem là có thể dự đoán trước trong thời gian gần. Riêng việc mở rộng cho bệnh tâm thần là tình trạng duy nhất đã nhiều lần bị hoãn; mốc gần nhất là tháng 3/2027.

Một ủy ban hỗn hợp của Quốc hội hồi tháng 6 khuyến nghị loại trừ nhóm này vô thời hạn, cho rằng các điều kiện để triển khai an toàn và công bằng chưa được đáp ứng.

Vì sao chính phủ đổi hướng?

Tranh luận tập trung vào hai câu hỏi khó. Thứ nhất, y khoa có thể xác định chắc chắn đến mức nào rằng một bệnh tâm thần là không thể cải thiện. Nhiều tình trạng có diễn biến dài, đáp ứng điều trị khác nhau và chịu ảnh hưởng của hoàn cảnh xã hội.

Thứ hai, việc thiếu bác sĩ gia đình, chuyên gia tâm thần, nhà ở ổn định hoặc hỗ trợ khuyết tật có thể khiến người bệnh không được tiếp cận đầy đủ các lựa chọn khác. Chính phủ cho rằng sự chênh lệch này cần được tính đến trước khi mở rộng MAID.

Các nhóm ủng hộ mở rộng thường nhấn mạnh quyền tự quyết và sự đối xử bình đẳng giữa bệnh tâm thần với bệnh thể chất. Các nhóm phản đối lo ngại người dễ tổn thương có thể đưa ra quyết định trong bối cảnh thiếu chăm sóc, thu nhập hoặc hỗ trợ xã hội. Dự luật sắp tới nhiều khả năng sẽ làm cuộc tranh luận đó tiếp tục tại Quốc hội.

Đề nghị khác về “yêu cầu trước”

Theo thông tin công bố cùng ngày, chính phủ cũng dự kiến sửa Bộ luật Hình sự để cho phép nhân viên y tế cung cấp MAID dựa trên yêu cầu được lập trước, trong một số trường hợp người đã được chẩn đoán bệnh nghiêm trọng sau đó mất khả năng đồng ý.

Đây là vấn đề khác với bệnh tâm thần là tình trạng duy nhất. Tỉnh bang và vùng lãnh thổ quản lý việc cung cấp dịch vụ y tế nên cách áp dụng có thể khác nhau. Quebec đã cho phép một số yêu cầu trước đối với bệnh nghiêm trọng và không thể chữa khỏi dẫn đến mất năng lực, trong khi Alberta đã thông qua quy định không cho phép cơ chế này.

Người dân đang cân nhắc MAID hoặc chăm sóc cuối đời nên dựa vào hướng dẫn chính thức của tỉnh bang và chuyên viên y tế, vì điều kiện pháp lý có thể thay đổi trong quá trình dự luật được Quốc hội xem xét.

Tác giả

Về người viết

Cộng đồng

Bình luận

Người dùngĐang kiểm tra phiên đăng nhập…

Cuộn đến đây để tải thảo luận.