Quốc hội Việt Nam xem xét bảy nhóm sửa Luật Đất đai, quyền lợi người bị thu hồi là tâm điểm

Quốc hội Việt Nam ngày 19/8 bắt đầu xem xét định hướng sửa Luật Đất đai 2024, với bảy nhóm chính sách liên quan trực tiếp đến quy hoạch, giá đất, thu hồi, bồi thường, tái định cư và quyền của người sử dụng đất.

Theo thông tin từ kỳ họp, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày Tờ trình số 528/TTr-CP và bản tóm tắt số 529/TTr-CP, cùng đề ngày 10/8/2026. Các tài liệu này mới nêu hướng chính sách để Quốc hội thảo luận; chưa phải văn bản luật đã được thông qua hay có hiệu lực.

Một trong những điểm nhạy cảm là trình tự thu hồi đất và hoàn tất bồi thường. Reuters, dựa trên nội dung đề xuất và trao đổi quanh kỳ họp, cho biết chính phủ đang cân nhắc cơ chế cho phép một số dự án tiếp tục thủ tục thu hồi hoặc xây dựng trước khi toàn bộ việc bồi thường và tái định cư hoàn tất. Nếu được thể chế hóa, thay đổi này có thể rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về chỗ ở, sinh kế và khả năng khiếu nại của người bị thu hồi đất.

Các nguồn chính thức tại kỳ họp đồng thời nhấn mạnh định hướng ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ khi phù hợp, công khai phương án giá đất và chuyển cách tiếp cận từ bồi thường tài sản sang ổn định lại cuộc sống. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ tiêu chí thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng và bảo đảm quyền lợi người dân.

Đây là vấn đề có tác động rộng vì khiếu nại đất đai từ lâu là nhóm tranh chấp lớn tại Việt Nam. Các dự án đô thị, giao thông và phát triển ven sông thường phải xử lý nhiều hộ dân, mức giá và kế hoạch tái định cư khác nhau. Bất kỳ cơ chế đẩy nhanh nào cũng cần đi kèm thời hạn rõ ràng, quyền tiếp cận thông tin, cơ chế định giá có thể kiểm tra và biện pháp bảo đảm người dân không mất chỗ ở trước khi có phương án thay thế khả thi.

Các đại biểu tại nhiều tổ thảo luận cũng đề nghị xử lý đồng bộ Luật Đất đai với Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, tránh trường hợp một dự án đáp ứng luật này nhưng vướng luật khác.

Người dân và nhà đầu tư cần lưu ý: các ý tưởng đang được nêu tại kỳ họp chưa tự động thay đổi quyền hoặc nghĩa vụ hiện hành. Muốn biết quy định cuối cùng, phải chờ dự thảo cụ thể, báo cáo thẩm tra, biểu quyết của Quốc hội và thời điểm hiệu lực được ghi trong luật.