Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ sẽ mở kỳ xét xử mới vào thứ Hai 5/10 bằng phần tranh luận trong vụ Suncor Energy v. County Commissioners of Boulder County, một hồ sơ có thể ảnh hưởng tới hàng chục vụ kiện khí hậu tương tự trên toàn quốc.

Vấn đề trước Tòa không phải là xác định ngay ExxonMobil hoặc Suncor phải bồi thường bao nhiêu. Các thẩm phán trước hết sẽ xem xét liệu luật liên bang có ngăn chính quyền địa phương dùng luật tiểu bang để theo đuổi các yêu cầu bồi thường liên quan khí thải nhà kính hay không.

Hai câu hỏi pháp lý chính

Theo hồ sơ số 25-170, Tòa sẽ nghe lập luận về hai vấn đề:

Luật liên bang, cấu trúc Hiến pháp hoặc thẩm quyền đối ngoại của chính phủ liên bang có loại trừ các yêu cầu theo luật tiểu bang đối với thiệt hại do khí thải liên tiểu bang và quốc tế hay không.Tối cao Pháp viện có thẩm quyền theo luật định và Điều III của Hiến pháp để xét vụ án ở giai đoạn hiện tại hay không.

Suncor và Exxon lập luận rằng chính sách về phát thải liên tiểu bang thuộc phạm vi liên bang, và một tiểu bang không thể dùng luật của mình để điều chỉnh hoạt động diễn ra ngoài biên giới. Boulder phản bác rằng các yêu cầu của họ dựa trên luật tiểu bang và không bị Clean Air Act loại trừ.

Vụ kiện bắt đầu từ năm 2018

Boulder County, thành phố Boulder và hạt San Miguel khởi kiện năm 2018. Các nguyên đơn cáo buộc các công ty dầu khí góp phần gây biến đổi khí hậu, đồng thời làm công chúng hiểu sai về rủi ro của nhiên liệu hóa thạch. Họ muốn thu hồi chi phí cho cơ sở hạ tầng, ứng phó khẩn cấp, sức khỏe công cộng và các thiệt hại khác.

Các công ty phủ nhận hành vi sai trái và cho rằng vụ kiện cần bị bác. Tòa Tối cao Colorado đã cho phép phần lớn yêu cầu tiếp tục, sau đó Suncor và Exxon kháng nghị lên Tối cao Pháp viện liên bang.

Việc Tòa nhận hồ sơ không có nghĩa các cáo buộc đã được chứng minh. Ngay cả sau phán quyết của Tối cao Pháp viện, vụ án có thể còn phải trở lại tòa cấp dưới nếu Boulder được phép tiếp tục.

Vì sao vụ này được theo dõi rộng rãi

Reuters cho biết gần 60 chính quyền tiểu bang và địa phương đã theo đuổi những vụ kiện tương tự nhằm buộc các công ty nhiên liệu hóa thạch đóng góp vào chi phí khí hậu. Một phán quyết rộng có thể làm thay đổi hướng đi của nhiều hồ sơ đó.

Ngược lại, một quyết định hẹp chỉ tập trung vào thẩm quyền hoặc thủ tục có thể không giải quyết toàn bộ tranh chấp về trách nhiệm khí hậu. Đây là lý do độc giả cần phân biệt giữa tranh luận ngày 5/10 và phán quyết cuối cùng, dự kiến được công bố trước khi kỳ xét xử kết thúc vào khoảng tháng 6/2027.

Justice Samuel Alito không tham gia vụ này. Reuters cho biết ông rút khỏi hồ sơ do nắm giữ cổ phần trong một số công ty dầu khí. Trường hợp số phiếu ngang nhau, phán quyết của tòa cấp dưới có thể được giữ nguyên mà không tạo tiền lệ toàn quốc.

Nguồn tham khảo: Hồ sơ Tối cao Pháp viện số 25-170; Cornell Legal Information Institute; Reuters, 4/10/2026.

#hoa kỳ#pháp luật
Tác giả

Về người viết

Cộng đồng

Bình luận

Người dùngĐang kiểm tra phiên đăng nhập…

Cuộn đến đây để tải thảo luận.